Categorie: Dagelijks Leven

  • Geen post

    Pas twee weken na de brief van de 11e ontvangt Godard Adriaan de volgende brief van zijn vrouw. Wij als moderne mens, verwachten natuurlijk een beetje dat dat vroeger waarschijnlijk sowieso veel onregelmatiger ging, de post. Niets is minder waar, maar het al dan niet aankomen van post was wel een onderwerp, Margaretha begint er elke brief mee.

    De geschiedenis van de postbode in postzegels

    Regelmaat

    De brieven die we van Margaretha hebben, zijn de brieven die Godard Adriaan bewaard heeft. Het kan zijn dat hij brieven weg gegooid heeft, maar waarom zou hij dat doen? Je merkt aan veel brieven dat Margaretha voorzichtig is in wat ze schrijft en over wie ze schrijft. Dus waarschijnlijk zijn de brieven die hij bewaard heeft, de brieven die hij gekregen heeft.

    In oktober 1671 vertrekt hij op missie. Hij is dan november en december waarschijnlijk in Nederland, dus dan schrijven ze niet. Vanaf 21 januari schrijft Margaretha weer trouw. Je ziet de regelmaat in oktober en februari: er zitten steeds drie of vier dagen tussen twee brieven. In maart verwacht je eigenlijk nog een brief op de 14e en één op de 27e of de 28e. In april en mei gaat het echt mis: tussen 11 en 25 april zitten maar liefst veertien dagen! En in juli is er helemaal geen post: Godard Adriaan is even in Nederland.

    okt-71jan-72feb-72mrt-72apr-72mei-72jun-72aug-72
    221131639
    62547820613
    9296101123916
    131118253012
    1615202913
    20182417
    242220
    2625
    2928
    De data van de door Margaretha geschreven brieven in het archief

    Geen post

    Het duurt even voordat Margaretha door heeft dat haar man geen post van haar krijgt. Op 25 april schrijft ze alleen dat ze zijn brief van de 17e heeft ontvangen. De volgende brief, van 29 april, begint ze haar brief met de mededeling dat ze zijn brief van de 27e heeft ontvangen. Maar het venijn zit in de staart:

    [voor silver gelt op te wisselen,] ick ben verwondert
    uhEd met die post weer geen briefve van ons heeft
    ick heb noch noijt Eene post overgeslage sonder
    te schrijfve, onse kinderen sijn de heere sij ge
    danckt heel wel frits wort so groot en sterck
    dat uhEd merckelijck aen hem sal gewonne hebe
    hij en sijn sustert leert ock naer sijnen doen sijn vrage en gebee
    =de heel wel, de heer wil hen en aldandere voort
    seegene en insijne vreese laete op wasse, inwiens
    bescherminge uhEd beveelle en blijfve

    Mijn heer en lieste hartge
    uhEd getrouwe wijff
    MTurnor

    Ze zegt dus dat ze nog nooit een post heeft overgeslagen: dat betekent dat de brieven van 13, 17 en 21 april waarschijnlijk missen.

    Onbezorgde brieven

    De kist van De Brienne, Collectie Beeld en Geluid Den Haag.

    Waar Margaretha’s brieven gebleven zijn, is niet te achterhalen. Dat het vaker gebeurde is duidelijk door de postkist van de Haagse postmeester Simon de Brienne. Alle brieven die hij niet kon bezorgen deed hij in een kist. Die kist is nu in bezit van Beeld en Geluid Den Haag. Onderzoekers verdiepen zich in de inhoud en Beeld en Geluid maakte een (engelstalige) online expositie over de kist.

    En hier?

    Hier vullen we de tijd met het verder uitbouwen van de site en het geven van achtergrond informatie. Heb je ideeën of wensen? Laat ze achter in de reacties!

  • Post

    DatumPlaats
    Geschreven26 februari 1672Amerongen
    Ontvangen4 maart 1672
    Lees hier de originele brief

    Elke brief begint Margaretha met het bedanken van Godard Adriaan voor de brieven die ze ontvangen heeft. Kennelijk doet Godard Adriaan dat ook in zijn brieven, want als één van haar brieven mist, schrijft ze dat ze echt met elke post geschreven heeft. Het verzenden van een brief had meer voeten in de aarde dan je verwacht.

    Ameronge den 26 febrijwa 1672

    Mijn heer en lieste hartge

    ick ben verwondert wt uhEd aengenaeme vande
    17 deeser te sien dat onse briefve niet sijn overge
    koome ick geduerende uhEd wt weese niet meer
    als Eene post overgeslaechge, dat int Eerst doen
    uhEd te berlijn quan is geweest, en sint noijt
    gemangueert ick heb beuseckhom gelast de
    briefve voort den strijcker over Amsterdam
    te sende het welcke geloofve hij nu doet, [ick]

    De post was toen net zo commercieel als dat hij nu is en er waren verschillende manieren om brieven te versturen. Vanuit Nederland waren er een paar opties, maar binnen Europa kreeg je al vrij snel te maken met het postimperium van Thurn und Taxis. Margaretha probeert verschillende routes en bezorgers uit. Hier kiest ze voor Strijker in Amsterdam. Ze was niet de enige voor wie het verzenden en ontvangen van post een avontuur op zich was: ook Johan de Witt worstelde hiermee.

    Verder gaat het in deze brief over het betaald krijgen van het geld voor Godard Adriaans werk. Maar dat inkijkje in de 17e eeuwse bureaucratie bewaren we voor later.

    Speciaal in het fragment van vandaag ook de kop van de brief. Links boven “Rec. 4e Martij”, de aantekening wanneer Godard Adriaan de brief ontvangen heeft: op 4 maart. De brief heeft er 7 dagen over gedaan, Margaretha schreef hem op 26 februari en het was een schrikkeljaar. Let vooral ook op de briljante spelling van “februari”. En natuurlijk het begin van elke brief: Mijn heer en lieste hartge…

    De adressering op een brief van Agnes aan groote papa Godard Adriaan in 1690. Normaal gesproken vouwde men een brief tot een soort envelop en stond de adressering dus op de brief zelf. Bij Margaretha’s brieven zie je dit nooit. Zij gebruikte dus kennelijk (een soort) enveloppen. Brief uit Het Utrechts Archief HUA1001.2737